De landbouwkundige diensten van HesbayeFrost staan de gespecialiseerde landbouwers bij met raadgevingen tijdens het groeiseizoen van de verschillende groenten. Wat de irrigatie betreft, worden ze ondersteund door de provinciale landbouwkundige diensten van Luik. De landbouwers kunnen ook een beroep doen op bekwame loonondernemers voor het zaaien, planten en oogsten van de groenten.
Een woordje geschiedenis
HesbayeFrost is gegroeid rond een zestiende eeuwse versterkte boerderij in Geer, die eigendom was van de abdij van Flöne. In 1933 sticht Emile Lejeune 'Mon Jardin', een groenteconservenfabriek. In 1972 neemt Marie Thumas Mon Jardin over, maar in 1980 gaat Marie Thumas failliet en het Waalse gewest neemt het bedrijf dan over. In 1985 gaat het bedrijf over in de handen van de familie Haspenslag (groep Ardo, gespecialiseerd in diepgevroren producten) en Crop's (diepgevroren schotels). Onder de naam HesbayeFrost worden er nog uitsluitend diepgevroren groenten geproduceerd. Sinds de overname werd de fabriek bestendig vergroot en uitgerust met moderne productielijnen. De groep Ardo beschikt over dertien fabrieken in Europa.
De verschillende diensten
De landbouwkundige diensten van de firma kiezen de meest geschikte landbouwgronden, zorgen voor de planning van zaai en oogsten - in functie van de gewenste kwaliteit en hoeveelheid en voor een tijdige bevoorrading van de fabriek. Ze verdelen de geschikte zaden en verstrekken de nodige teeltadviezen aan de landbouwers.
De dienst Productie ontvangt de groenten, verwijdert onzuiverheden, wast en zeeft ze, verwijdert onkruidzaden, blancheert de groenten en koelt het eindproduct af. De groenten worden in tunnels onmiddellijk diepgevroren tot –22°C. Hierdoor vormen zich kleine kristallen rond de groenten, zonder dat ze aan elkaar plakken. HesbayeFrost is trots op de productie van 'speedy peas': er verlopen slechts 150 minuten tussen het oogsten van de erwten en het diepgevroren eindproduct. De verwerkingscapaciteit van erwten bedraagt 34 ton per uur.
De dienst Verpakking beschikt over 6 automatische verpakkingslijnen, voor zakken van 100 g tot 25 kg. De verpakte groenten worden bewaard op –22°C. Tijdens het verwerkingsproces blijft de temperatuur schommelen tussen -18 en –22°C. De dienst Verzending tot slot levert met koelwagens de diepgevroren groenten zo snel mogelijk af.
ln België wordt 15% van de productie gecommercialiseerd onder het merk Ardo of onder de merknaam van warenhuizen. HesbayeFrost levert ook aan cateringdiensten, zoals grootkeukens van bedrijven, ziekenhuizen of scholen. Met koelwagens wordt 85% van de productie uitgevoerd.
Producten
De groenten en de aardappelen worden geproduceerd op 6500 ha, in een straal van 40 km rond de fabriek. Iets meer dan de helft van het areaal is bestemd voor de productie van erwten. Jaarlijks worden 100.000 ton diepgevroren groenten verwerkt, namelijk erwten, labbonen, groene bonen, spinazie, spruiten en wortels. Ook krielaardappelen en aardappelen in schijven of in puree worden er geproduceerd.
Om dode tijden te vermijden tussen het leveren en verwerken van de verschillende groenten kopen ze ook verschillende soorten rijst en deegwaren aan, die dan verwerkt worden. De deegwaren worden niet gedroogd na het koken maar onmiddellijk diepgevroren om de textuur en de hoge voedingswaarde ervan te bewaren.
Het verbruik in de fabriek
Om groenten te diepvriezen, moet men ze afkoelen van + 12°C naar -22°C. Dit vergt een verbruik van 9000 kW/u. De gasketels leveren stoom voor het blancheren en schillen van de wortelen. Vier boorputten, met een totaal capaciteit van 300 m³/u, leveren water voor het wassen, blancheren en afkoelen van de groenten. Hiervoor verbruikt de fabriek zo'n 100 m³/u. Het afvalwater gaat via een zuiveringsstation naar een decantatievijver van 110.000 m³ Sinds 1990 dient dit water voor de irrigatie van 1000 ha groenten in de onmiddellijke nabijheid van de fabriek.
De irrigatie van de teelten
Zo'n 300 à 400 planters leveren aan de fabriek. Twaalf van hen sloten met de fabriek een samenwerkingsakkoord af voor hun irrigatie. Het water uit de decantatievijver krijgen ze gratis; moet er overgeschakeld worden op putwater; dan betalen ze een vergoeding. Via een pomphuis op de fabriek, pompt HesbayeFrost het water in irrigatiekanaaltjes - met een lengte van 20 km, ingegraven op een diepte van 1,80 à 2 m. De twaalf telers beschikken over negen beregeningstoestellen, met een aankoopprijs die schommelt tussen 20.000 en 40.000 euro, in functie van de opties. Ze schrijven het materiaal af over 10 jaar.
Het beregeningstoestel bestaat uit een twee- of vierwielig, getrokken chassis met een haspelauromaat en is uitgerust met twee hydraulische balken voor het bevestigen van het waterkanonwagen. Een trekker brengt het toestel naar het veld, waar de haspelautomaat wordt aangesloten aan het vaste waterkraansysteem dat alle 70 à 80 m op het veld werd aangelegd. Het waterkanon wordt losgekoppeld van de haspelautomaat en tot op het einde van het veld gebracht, waarbij de slang afrolt. Het waterkanonwagen spuit van links naar rechts, naar achteren toe, met een straal van 35 à 40 m. Na de irrigatiebeurt wordt de waterkanonwagen teruggetrokken en de darm wordt opgerold. De haspel wordt hiervoor elektrohydraulisch en mechanisch aangedreven.
Alle parameters voor de irrigatie worden vooraf inde boordcomputer ingebracht, op basis van informatie die de provinciale landbouwdiensten aanleveren. Per irrigatiebeurt wordt er tussen 15 à 18 mm water toegediend (15 à 18 l/m²) - afhankelijk van de klimatologische omstandigheden, de teelt, de zaaidatum en het gewenste tijdstip voor de oogst. In functie van de veldlengte moet de haspelautomaat 2 à 3 maal per dag verplaatst worden. 's Nachts kan er ook beregend worden. Per week wordt ongeveer 35 ha geïrrigeerd met een haspelautomaat.
Prijsvorming voor de groenten
Het vakvereniging van de industriële groenteproducenten sluit jaarlijks een interprofessioneel akkoord met de conservenfabriek. Hierbij wordt een lastenboek opgesteld. De prijs van de tarwe dient als referentie voor de prijsvorming van de groenten.
Voor erwten is er een prijs per hectare en er wordt een bijkomende premie uitbetaald in functie van de opbrengst en de kwaliteit. Voor de andere teelten krijgt iedere planter een quota toegekend, in functie van de behoefte van de fabriek. Er wordt een vergoeding per kilo toegekend en een bijbetaling in functie van de kwaliteit.
Om een contract te kunnen afsluiten, moet een teler in principe zijn groenten kunnen irrigeren - zelfs voor bonen, na spinazie of erwten (behalve voor winterspinazie). De grootste producenten van groenten in de streek hebben meestal een vijfjaarlijkse vruchtafwisseling met tarwe, aardappelen, bieten en twee vijfde voor groenten.
André Vigoureux in Boer&Tuinder
Le marché du lin