In de vijf appartementen van de verbouwde oude Friese kop-hals-romp boerderij Gerbrandystate uit 1860 in Boazum slapen nu vermoeide Randstad-yuppen, vijftigplussers en buitenlandse toeristen. Eigenaar Jan Gerben de Vries bewoont met zijn gezin het voorhuis. Vier jaar geleden begon hij met zijn `bed en brochje’ (logies met ontbijt).
De verbouwing van het rijksmonument kostte ruim 180.000 euro, waarvan een kwart gesubsidieerd werd door Europese fondsen en de provincie Friesland. De oude woonboerderij, waar de vader en grootvader van minister-president Pieter Sjoerds Gerbrandy opgroeiden, kreeg vijf ruime appartementen ter grootte van minimaal 24 vierkante meter. Er kunnen in totaal tien mensen overnachten in de state. Telefoon of televisie ontbreekt bewust op de kamers. Wel bieden ze stuk voor stuk uitzicht op de uitgestrekte weilanden, de strakke Friese blauwe luchten en de oneindige horizon.
De Vries is docent techniek, zijn vrouw apothekersassistente. Het `gastheer-vrouwschap’ trekt hen aan. De weekeinden zit Gerbrandystate steevast vol. Friesland telt nu enkele logiesaccommodaties in karakteristieke of beeldbepalende gebouwen als oude dorpscafés, scholen, molens, kerken, pastorieën, landhuizen of boerderijen. Met het onlangs gestarte project `Frysk Erfskip’ hoopt de Stichting Neerlands Goed in Friesland nieuwe en kwalitatief goede en kleinschalige overnachtingscapaciteit te creëren.
Bewoners die overwegen gastheer of -vrouw te worden, kunnen een maximum subsidie van 30 procent aanvragen tot een maximum van 22.500 euro. De subsidie is afkomstig van rijk, provincie en Europese fondsen en bedoeld voor de kosten die gepaard gaan met het verbouwen tot gastenkamers in het pand. ,,Het doel is de sfeervolle en beeldbepalende gebouwen in Friesland te bewaren’’, vertelt Annelies van der Laan van organisatiebureau Van der Tuuk die het project begeleidt. ,,Dat lukt zonder subsidie vaak niet. Ook proberen we door bijzondere accommodaties natuurlijk meer toeristen naar Friesland te trekken.’’
Het project Frysk Erfskip hoopt er op deze wijze 45 nieuwe bijzondere logeeradressen bij te krijgen. Er zijn inmiddels meer dan tachtig reacties van geïnteresseerden bij het bureau binnengekomen. Tot 1 oktober volgend jaar kunnen aanvragen voor subsidie worden ingediend.
De Stichting Neerlands Goed beoordeelt onder meer of het pand authentiek is en voldoende uitstraling heeft. De eigenaar verplicht zich drie jaar lid te blijven van de stichting, die de promotie van het logies in binnen- en buitenland voor haar rekening neemt. De stichting werd ruim twee jaar geleden opgezet voor en door ondernemers en heeft nu dertig leden.
Ook in Noord-Brabant en Noord-Holland hebben particulieren en boeren een deel van hun woning of boerderij verbouwd tot `gastenkamers’. In Noord-Holland ging vorig jaar een project van start dat moet leiden tot 25 nieuwe ondernemers die willen meedoen. In 2002 trokken de `boerenkamers’ in Nederland in totaal 525.000 gasten uit de hele wereld, aldus de Stichting Neerlands Goed.
Een van de subsidieaanvragers is Roelie de Vries (50) uit Hindeloopen. Zij diende een verzoek in voor subsidie voor de verbouwing van een zogeheten `likhús’ in de tuin van een 18de-eeuwse kapiteinswoning. Het kleine, hoge gebouw telt drie verdiepingen, die worden verbouwd tot keuken, slaapkamer en badkamer. Als de kapitein op zee was, bewoonden zijn vrouw en kinderen het `likhús’(`lik’ betekent `klein’ in het Hindeloopens), zodat de grote kapiteinswoning niet hoefde te worden schoongehouden en als `pronkkamer’ dienst kon doen. Roelie de Vries verwacht dat vooral buitenlanders het gastenverblijf, dat in authentieke Hindelooper stijl wordt ingericht, zullen weten te waarderen. ,,Maar we denken ook aan bruidsparen die hier hun huwelijksnacht willen doorbrengen.’’ Het stadje aan het IJsselmeer beschikt over een hotel en logies met ontbijt, maar nog niet over een luxe accommodatie.
Ook De Vries uit Boazum (geen familie van Roelie) overweegt of hij een aanvraag zal indienen bij het project, om zijn boerderij verder te professionaliseren. Hij draait nu drieëneenhalf jaar en er zit groei in het aantal overnachtingen. Maar echt leven kunnen hij en zijn vrouw er niet van. Over 2003 haalde hij een bruto-omzet van 30.000 euro. In de weekenden en de vakanties is Gerbrandystate bezet, maar op doordeweekse dagen niet. ,,Als ik investeer in bijvoorbeeld een sauna en fitnessruimte en er een groot appartement van bijvoorbeeld tachtig vierkante meter bij krijg, kan ik zes mensen meer onderdak bieden. De omzet kan dan verder groeien.’’
De Vries is niet bang dat zijn omzet zal stagneren als er 45 concurrenten bijkomen door `Frysk Erfskip’. Integendeel. ,,Je versterkt elkaar. Promotie in het buitenland is belangrijk. Er is een groot potentieel.’’ Een voorbeeld: ,,In Parijs wonen twaalf miljoen mensen, die maar op zeven uur rijden van Friesland zitten.’’ Hij vertelt enthousiast over een Franse journalist van Le Figaro die een artikel schreef over de charmes van een verblijf in een oude boerderij. ,,Zij was lyrisch over het zilverachtige licht in Friesland en de strakblauwe luchten.’’
Studiedagen, vergaderingen en demo's